Nguyên nhân mẹ đau lưng khi mang thai và cách khắc phục

Đau lưng khi mang thai là một trong những nỗi phiền toái phổ biến nhất mà hầu hết chị em phụ nữ đều phải trải qua ít nhất một lần trong suốt thai kỳ. Theo thống kê của Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), có tới khoảng 50% – 70% phụ nữ gặp phải tình trạng đau nhức vùng cột sống thắt lưng ở các mức độ khác nhau. Những cơn đau này không chỉ gây mệt mỏi, hạn chế vận động mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ và tâm lý của người mẹ. 

Lý do khiến bà bầu đau lưng khi có thai

Để tìm ra giải pháp điều trị hiệu quả, trước hết cần bóc tách những thay đổi sinh lý và cơ học phức tạp đang diễn ra bên trong cơ thể người mẹ.

Đau thắt lưng khi mang thai do căng cơ lưng

Khi bước vào thai kỳ, các nhóm cơ vùng lưng phải làm việc với cường độ cao hơn để nâng đỡ sức nặng của tử cung đang ngày một lớn dần. Sự quá tải này khiến các sợi cơ luôn trong trạng thái căng cứng, dẫn đến những cơn đau âm ỉ dọc theo cột sống, đặc biệt là vào cuối ngày khi mẹ bầu đã vận động quá nhiều.

Sự thay đổi hormone trong thai kỳ

Trong giai đoạn mang thai, cơ thể tiết ra một lượng lớn hormone Relaxin. Loại hormone này có vai trò làm nới lỏng các dây chằng và khớp xương ở vùng chậu để chuẩn bị cho quá trình chuyển dạ. Tuy nhiên, tác dụng phụ của nó là làm cho các khớp ở cột sống lưng trở nên lỏng lẻo, mất đi sự ổn định vốn có, từ đó gây ra tình trạng đau lưng mang thai khó chịu.

Thai nhi phát triển làm thay đổi trọng tâm cơ thể

Khi em bé lớn dần, tử cung đẩy về phía trước khiến trọng tâm của cơ thể mẹ bị dịch chuyển. Để duy trì thăng bằng khi đi lại, mẹ bầu có xu hướng ngả người ra phía sau. Tư thế này vô tình tạo áp lực cực lớn lên vùng thắt lưng, làm tăng độ cong của cột sống và gây ra những cơn đau mỏi lưng khi mang thai kéo dài.

Tăng cân nhanh trong thai kỳ

Cột sống là khung nâng đỡ chính của cơ thể. Việc tăng cân quá nhanh hoặc tăng cân vượt mức khuyến nghị sẽ khiến cột sống phải chịu một áp lực cơ học quá tải. Mỗi kilogam cân nặng tăng thêm đều trực tiếp làm gia tăng sức ép lên các đĩa đệm và các đốt sống lưng.

Căng cơ do tư thế sai

Thói quen đứng khom lưng, ngồi không có điểm tựa hoặc nằm ngủ sai tư thế là những tác nhân hàng đầu khiến tình trạng mẹ bầu đau thắt lưng trở nên trầm trọng hơn. Việc duy trì một tư thế không chuẩn trong thời gian dài sẽ làm các nhóm cơ bị co rút không đồng đều, gây đau cục bộ.

Bệnh lý xương khớp tiềm ẩn

Đối với những mẹ bầu từng có tiền sử bị thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống hoặc đau thần kinh tọa trước khi mang thai, sự xuất hiện của thai nhi sẽ làm bùng phát mạnh mẽ các triệu chứng này. Những cơn đau lúc này thường mang tính chất bệnh lý và cần được theo dõi sát sao.

Thiếu canxi và magie

Canxi và magie là hai khoáng chất thiết yếu cho sự vận động của cơ và độ chắc khỏe của xương. Khi thai nhi “hút” dưỡng chất từ mẹ để phát triển, nếu chế độ ăn uống không bù đắp kịp thời, mẹ bầu sẽ gặp tình trạng loãng xương sinh lý và chuột rút, dẫn đến đau mỏi vùng lưng và khung chậu.

Phương pháp khắc phục đau lưng khi mang bầu

Thay vì chịu đựng những cơn đau, các mẹ có thể áp dụng những phương pháp tự nhiên và thay đổi thói quen sinh hoạt để xoa dịu cột sống một cách hiệu quả.

Điều chỉnh tư thế đúng

Mẹ bầu nên rèn luyện thói quen đứng thẳng, vai thả lỏng và không gồng mình. Khi ngồi, hãy sử dụng một chiếc gối nhỏ tựa sau thắt lưng và giữ cho bàn chân đặt phẳng trên sàn. Đặc biệt, khi nằm ngủ, tư thế nằm nghiêng bên trái với một chiếc gối kẹp giữa hai chân sẽ giúp giảm áp lực tối đa cho cột sống và cải thiện lưu thông máu đến thai nhi.

Tập bài tập giảm đau lưng cho bà bầu

Các bài tập như yoga bầu, bơi lội hoặc đi bộ chậm giúp tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ hỗ trợ cột sống. Theo một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Sản khoa, những phụ nữ duy trì vận động nhẹ nhàng 30 phút mỗi ngày có khả năng giảm mức độ đau lưng lên đến 40% so với những người ít vận động.

Massage và chườm ấm

Massage chuyên sâu cho bà bầu giúp tăng cường tuần hoàn máu và làm giãn các cơ đang bị bó cứng. Ngoài ra, việc sử dụng túi chườm ấm đặt lên vùng thắt lưng khoảng 15 – 20 phút trước khi đi ngủ sẽ giúp làm dịu thần kinh và mang lại cảm giác dễ chịu tức thì.

Bổ sung canxi và magie đầy đủ

Hãy làm phong phú thực đơn hàng ngày với các thực phẩm như sữa, các loại hạt, rau lá xanh đậm và hải sản. Trong trường hợp thiếu hụt nhiều, mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để sử dụng thêm các viên uống bổ sung nhằm đảm bảo mật độ xương ổn định trong suốt thai kỳ.

Mang giày phù hợp và tránh mang vác nặng

Nên từ bỏ những đôi giày cao gót điệu đà để chuyển sang các loại giày bệt hoặc giày có đế bằng, mềm mại. Bên cạnh đó, mẹ bầu tuyệt đối không nên nhấc vật nặng hoặc cúi gập người đột ngột để tránh gây tổn thương cấp tính cho dây chằng lưng.

Giữ tinh thần thoải mái, tránh stress

Stress làm tăng mức độ nhạy cảm của hệ thần kinh đối với cơn đau. Khi mẹ bầu căng thẳng, các cơ có xu hướng co thắt mạnh hơn. Việc thực hành thiền định, nghe nhạc hoặc nghỉ ngơi đúng giờ sẽ giúp cơ thể giải phóng endorphin – một loại “thuốc giảm đau” tự nhiên giúp xoa dịu những nhức mỏi thể xác.

Dấu hiệu bất thường ở bà bầu cần đi khám bác sĩ

Dù phần lớn các cơn đau lưng là sinh lý bình thường, nhưng trong một số trường hợp, đây lại là biểu hiện của những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cần can thiệp y tế gấp.

• Nghi ngờ thoát vị đĩa đệm: Nếu cơn đau trở nên dữ dội, đau nhói như điện giật lan từ thắt lưng xuống mông và chân (dọc theo đường đi của dây thần kinh tọa), kèm theo tình trạng tê bì hoặc yếu chân, mẹ cần đi khám chuyên khoa xương khớp ngay.
• Liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu: Đau thắt lưng vùng mạn sườn kèm theo các triệu chứng như sốt cao, rùng mình, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nước tiểu có màu đục, mùi hôi là những dấu hiệu điển hình của nhiễm trùng đường tiểu hoặc viêm thận – một tình trạng rất nguy hiểm cho cả mẹ và bé.
• Nguy cơ sinh non hoặc chuyển dạ sớm: Nếu cơn đau lưng không liên tục mà xuất hiện theo từng cơn co thắt, kèm theo tình trạng đau bụng dưới hoặc ra dịch âm đạo bất thường, đây có thể là dấu hiệu tử cung đang chuyển dạ. Mẹ bầu cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức để được hỗ trợ kịp thời.

Đau lưng khi mang thai dù mang lại nhiều bất tiện nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu mẹ bầu biết cách lắng nghe cơ thể và chăm sóc bản thân đúng cách. Bằng việc duy trì tư thế chuẩn xác, thực hiện các bài tập vận động phù hợp và đảm bảo nguồn dinh dưỡng đầy đủ, mẹ có thể giảm thiểu đáng kể những phiền toái này. Hãy nhớ rằng, mỗi sự thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày đều đóng góp quan trọng vào sự an toàn và thoải mái của cả mẹ và bé yêu. Đừng quên thăm khám định kỳ để chắc chắn rằng hành trình mang thai của mẹ luôn diễn ra suôn sẻ và khỏe mạnh nhất.